Het belang van vocht
– het vervolg
In de eerste blogpost “Gezondheid begint met vocht – blog #1” vertelde ik meer over hoe belangrijk vocht is voor het algemeen functioneren van het lichaam, zowel preventief/in onderhoud maar ook voor herstel. Er kwam voorbij wat de gevaren zijn van een tekort aan vochtinname en waar op te letten qua symptomen en ook op welke manieren je vocht inname kunt stimuleren. Er zijn nog veel meer interessante zaken om te bespreken rondom het onderwerp vocht/water, en daarom besloot ik om het in 2 blogs te splitsen. In deze tweede blog ga ik het hebben over:
- Water- en zoutvergiftiging: de gevaren en het herkennen van symptomen
- Water kwaliteit & waterfilters: interessante inzichten & tips
- Elektrolyten (oplossing); de voordelen ervan en wanneer deze inzetbaar is
- Recepten; voor hond en kat – makkelijk te bereiden, voor extra vocht
Een korte samenvatting
vanuit waar we verder gaan
Er treedt dagelijks verlies van water op door middel van urine uitscheiding, ontlasting, maar ook via ademhaling [dit wordt dan bijvoorbeeld ook meer verlies door hijgen bij warm weer etc] & de voetzooltjes. Een dagelijkse toevoer van genoeg water is dus belangrijk – in de eerste blogpost schreef ik al meer over het belang van vocht en hoe je vochtinname kunt stimuleren maar ik vat het nog even heel kort samen. Het innemen van water kan via verschillende manieren gebeuren: water inname vanuit voedsel, metabolisch water [wat vrijkomt bij fysiologische processen binnen het lichaam] en vrijwillige inname [drinken]:
Water inname via voer
Met name katten nemen van nature vocht vooral op via voeding. Elk type voeding op de markt bevat verschillende hoeveelheden vocht. Hoe lager het vocht aandeel van een voeding, hoe meer additionele water inname nodig is. Dat is zeker bij katten een extra aandachtspunt omdat zij vaak op grotendeels brok voeding staan en ook van nature slechte drinkers zijn. Die combinatie kan erg lastig zijn. Maar ook voor honden blijft het een aandachtspunt wanneer zij een basis voeding eten waar een lager vocht aandeel in zit. In ’t algemeen zien we ook dat bij senioren de prikkel om te drinken afneemt, dus dat is ook een levensfase waarin extra aandacht hiervoor nodig is, maar denk ook aan inspanning, ziekte/herstel en meer situaties waarin extra vochtinname nodig kan zijn. Studies tonen aan dat bij een voeding met minimaal 67% vocht een hond of kat het waterpeil goed in balans kan houden waardoor extra inname minder hard nodig is. Lees DEEL 1 van deze blog reeks om meer te lezen over de vocht aandelen in verschillende type voedingen en tips om meer vocht inname te stimuleren.
Metabolisch
Metabolisch water is water wat ontstaat wanneer het lichaam voedingsstoffen omzet in energie. Bij die oxidatieve processen komt per macronutriënt een andere hoeveelheid water vrij: Vet levert het meest, koolhydraten middelmatige hoeveelheid en eiwitten het minst. Dieren die langere tijd zonder drinkwater moeten overleven gebruiken daarom vooral hun vetreserve bv; dat levert een combinatie van energie [vet = energie bron] & metabolisch water op. Metabolisch water levert op grote schaal wel nog steeds maar een kleine bijdrage aan de totale vocht voorziening: maar ongeveer 5-10%. Het grootste deel van de hydratatie moet dus altijd uit voeding en drinkwater komen. Maar dit stukje laat toch wel weer zien dat voeding nog steeds een grote rol speelt, omdat specifieke voedingsbronnen nodig zijn om wel bij te dragen aan het maken van metabolisch water.
Vrijwillige inname/drinken
De vrijwillige inname is de meest variabele vorm van vochtinname en wordt beïnvloed door interna factoren [leeftijd, gezondheid, lichaamssamenstelling zoals bijvoorbeeld een bepaalde bouw bij specifieke rassen] en externe factoren [temperatuur, luchtvochtigheid, activiteit]. Dieren met veel spiermassa hebben vaak meer water nodig als dieren met meer vetmassa, oudere dieren drinken vaak minder zoals eerder genoemd [daar zijn vocht stimulerende receptjes en het aanbieden van vlees/natvoer een goede tip voor] en brachycefale rassen raken bijvoorbeeld sneller oververhit en drinken minder efficiënt waardoor het stimuleren van vrijwillige inname ook nodig kan zijn. Bepaalde ziekten verhogen waterbehoefte en zo is er nog meer. Studies tonen aan dat voeding een rol speelt; natvoer verlaagt de drinkbehoefte, droogvoer verhoogt de vrijwillige inname – en de hoeveelheid zout in voeding speelt ook een rol; bij verhoging van zout in voeding, steeg de waterinname.
Het is wat algemener bekend wat een tekort aan vocht misschien kan veroorzaken, maar een overmaat aan water inname kan leiden tot een watervergiftiging. Gebeurd dit in combinatie met zoutwater, kan je hond [bij katten zien we dit niet snel in de praktijk gebeuren] ook nog een zoutvergiftiging oplopen. Een zoutvergiftiging zien we ook wel eens bij honden in de winter, wanneer er buiten gestrooid wordt. In deze blog gaan we even specifiek verder op zoutvergiftiging wat opgelopen kan worden via zout water.
Water- & zoutvergiftiging
– hoe zit dat precies?
Dit ontstaat wanneer een hond in korte tijd teveel zout binnenkrijgt. Het natrium gehalte in het bloed stijgt boven de veilige grenzen, waardoor het lichaam water uit cellen trekt om het zout te verdunnen. Hierbij worden de hersenen bv erg kwetsbaar; ze krimpen door vochtverlies en kunnen erna ook weer opzwellen wanneer het natrium weer daalt. Dit maakt zoutvergiftiging complex om te behandelen. Bij verdenking van… absoluut zo snel mogelijk contact opnemen met je dierenarts.
Veelvoorkomende bronnen van zout zijn dus zeewater, strooizout, geconcentreerde humane bouillon. Met name via zoutwater kan een hond ongemerkt meer binnenkrijgen als je soms denkt. Mijn eigen hond Arya is eentje wie graag water hapt, dus voor mij is dit ook tijdens uitjes altijd iets om op te letten wanneer we aan het water zijn.
Watervergiftiging [hyponatriëmie]
Waar voor zoutvergiftiging wel vaker gewaarschuwd wordt, hoor je eigenlijk niet snel iets over watervergiftiging. Toch is dit wel ook het vermelden waard zodat het informatie is wat je kunt ‘meenemen in je achterhoofd’ en weet op welke symptomen je moet letten wanneer je hond klachten krijgt nadat je veel/lang aan het water bent geweest.
Heb je namelijk net zo’n hond als mijn Arya die graag water hapt, is dit ook bij niet zout water een reden om extra op te letten nog steeds. Tijdens een uitje kan het dus wel eens zijn dat ik moet managen en ingrijpen want je weet nooit precies welke hoeveelheid ze soms binnen krijgen en waar de grens ligt van een lichaam met hoeveel ze kunnen verwerken. Het ziet er soms zo leuk uit als ze spelen in het water, maar het kan geen kwaad om hier toch even bij stil te staan.
Bij elk vermoeden van vergiftiging is direct handelen cruciaal: dierenarts bellen, en nooit zelf experimenteren met zout of braken opwekken.
Veel symptomen van water- en zoutvergiftiging overlappen met algemene vergiftigingssignalen.
– Braken of diarree
– Overmatig kwijlen
– Trillen of stuipen
– Sloomheid of zwakte
– Gedragsveranderingen
– Problemen met coördinatie
Elektrolyten
– wat zijn ze en wat kunnen ze doen?
Elektrolyten zijn mineralen met een elektrische lading. Denk hierbij aan natrium, kalium, magnesium en chloride waarbij met name natrium, kalium en cholide belangrijk zijn voor onze dieren. Ze zorgen ervoor dat het lichaam van je hond of kat goed kan functioneren bij o.a. zenuwsignalen en spierbewegingen tot het regelen van de vochtbalans in de cellen. Bij onvoldoende vocht inname raakt deze elektrolyten balans verstoord > het lichaam kan de concentraties niet meer goed verdunnen of verplaatsen > cellen functioneren minder efficiënt > klachten zoals vermoeidheid, spiertrillingen, verminderde eetlust, uitdroging of zelfs problemen met hart en de nieren kan optreden.
Hoewel een gezonde hond of kat normaal gesproken deze balans prima regelt, zien we verstoringen wel optreden als er bijvoorbeeld sprake is van extra vochtverlies/wanneer er een hogere vochtbehoefte is. Denk bv. aan warm weer of intensievere inspanning zoals bij lange hikes wat veel vragen van het lichaam, sporten, etc. In zulke situaties moet het lichaam harder werken om de balans tussen vocht en elektrolyten stabiel te houden.
In bepaalde situaties kan een elektrolytendrankje dus heel waardevol zijn om te geven aan je dier. Het helpt niet alleen om het vocht sneller aan te vullen, maar om de balans tussen de elektrolyten weer op peil te krijgen. Zo ondersteun je herstel en inspanning, voorkom je eventuele uitdroging en geef je het lichaam wat het op dat moment nodig heeft om optimaler te kunnen functioneren.
Interessante studies rondom het inzetten van elektrolyten:
- Frontiers | Evaluation of Three Hydration Strategies in Detection Dogs Working in a Hot Environment
- Maintenance of fluids, electrolytes, and acid–base therapy in dogs and cats – ScienceDirect
- Hydration, Electrolyte Balance & Fluid Therapy in Dogs | VetFarmacy
- Frontiers | A Randomized Cross-Over Field Study of Pre-Hydration Strategies in Dogs Tracking in Hot Environments
- Frontiers | Working Dogs Drinking a Nutrient-Enriched Water Maintain Cooler Body Temperature and Improved Pulse Rate Recovery After Exercise
Elektrolyten drankjes kunnen makkelijk zelf samengesteld worden, vaak heb je de ingrediënten al in huis, maar ook zijn er kant en klare opties te krijgen zoals KittyRade, DoggyRade, FlexRex, Oralade. Wil je het graag zelf maken? Je mag me hierover altijd een berichtje sturen en dan kan ik een recept met je delen.
Sidenote: zet dit alleen in bij een gezond dier. Het is bedoeld als tijdelijke ondersteuning. Bij zieke dieren & onderliggende aandoeningen, of bij tekenen van ernstigere uitdroging moet je dit nooit zomaar inzetten. Bij twijfel of het inzetbaar is en wanneer het inzetbaar is voor je dier, kun je het beste overleggen met een [medisch] dierprofessional zoals een dierenarts of integraal voedingstherapeut.
MAKKELIJKE RECEPTEN
In de e-boekjes over het belang van vochtinname voor de hond en kat heb ik een 3 tal receptjes gezet per boekje, waarmee je op een leuke en makkelijke manier extra vocht inname kunt stimuleren.
Uit het e-boekje voor de Hond
Via onderstaande link kun je het boekje direct gratis downloaden. Het boekje vat eigenlijk samen wat ik in deze en de vorige blogpost heb geschreven dus je vindt alle informatie compact terug, inclusief de receptjes.
Uit het e-boekje voor de Kat
Via onderstaande link kun je het boekje direct gratis downloaden. Het boekje vat eigenlijk samen wat ik in deze en de vorige blogpost heb geschreven dus je vindt alle informatie compact terug, inclusief de receptjes.
EXTRA VERDIEPING
Waterkwaliteit & filters
– waarom waterkwaliteit ertoe doet
We zijn er in Nederland (en België) jarenlang vanuit gegaan dat kraanwater altijd van topkwaliteit is. Je draait de kraan open en denkt: dit is veilig, schoon en prima voor ons én voor onze dieren. Ten opzichte van veel andere landen hebben wij nog steeds een relatief goede kwaliteit, dat zeker. Maar recentere onderzoeken laten zien dat de werkelijkheid iets genuanceerder is. Zelfs na zuivering blijven er steeds vaker kleine restjes achter van medicijnen, schoonmaakmiddelen, pesticiden en andere stoffen die via het milieu in het water terechtkomen. Het zijn geen hoeveelheden waar je direct ziek van wordt, maar het zette mij wel aan het denken — zeker omdat onze dieren hun hele leven uit dezelfde bron drinken.
Onderzoek van onder andere de Universiteit van Amsterdam laat zien dat de waterkwaliteit in Nederland [maar ook België] onder druk staat door vervuilde waterbodems en opkomende stoffen. Dat bevestigt voor mij dat het geen gek idee is om eens kritisch te kijken naar het water dat we dagelijks aan onze honden en katten geven. Ik vond dat dus ook wel een relevant stukje om in deze blog post mee te nemen. Je hoeft er natuurlijk niets mee, maar het kan je misschien aan’t denken zetten.
Voor mij was dat uiteindelijk reden om bewuster met water om te gaan: filteren waar het kan, en soms kiezen voor bronwater. Je hoeft daarvoor echt niet volledig over te stappen op flessenwater. Een simpele filter, zoals een actief‑koolfilter, kan al helpen om smaak, geur en een deel van die kleine verontreinigingen te verminderen. Het is geen magische oplossing, maar wel een laagdrempelige manier om de waterkwaliteit thuis net een beetje te verbeteren. Wil je grotere hoeveelheden filteren of een systeem dat ook mineralen terug toevoegt, dan kun je kijken naar uitgebreide filtersystemen zoals die van Aqualine — dat is meer een investering, maar wel een optie.
Een aantal gerelateerde onderzoeken over waterkwaliteit in zowel NL als BE:
- Vervuilde waterbodems bedreigen waterkwaliteit – Universiteit van Amsterdam
- De tijd dringt – Opkomende stoffen steeds vaker een probleem voor kwaliteit van drinkwaterbronnen – Driezum, I.H. van – 2025
- Kwaliteit van het drinkwater 2024 – België
Een onderzoek naar PFAS blootstelling bij honden en katten laat zien dat ze via voeding, omgeving en ook water worden blootgesteld aan PFAS. Dit onderstreept dat de water kwaliteit dus zeker niet alleen een menselijk thema is, maar ook relevant is voor onze dieren:
Filters
Mocht je graag wat filters willen opzoeken: er zijn qua filter opties zowel eenvoudige kannen als uitgebreide filters die het water zuiveren en zelfs de goede mineralen terug kunnen toevoegen. Hieronder laat ik een paar voorbeelden zien van systemen die goed werken voor dagelijks gebruik. Deze zijn bruikbaar voor zowel jezelf als dus ook voor je hond of kat:
Conclusie.
Ik vond deze reeks blog posts erg leuk en interessant om te schrijven en ik hoop dat je er wat aan hebt [gehad]. Ze zijn opgezet vanuit educatieve doeleinden, om jou als eigenaar meer te vertellen over hoe belangrijk water/vocht is, maar waarbij er ook handige & praktische tips langs kwamen over hoe vocht inname te stimuleren, waar op te letten bij uitdroging, oververhitting of juist een zout- of watervergiftiging. We sloten het af met een stukje extra verdieping over waterkwaliteit & filters, waarmee ik hopelijk anderen ook een beetje aan’t denken kan zetten.
De gezondheid van onze dieren begint met goede basis voeding, maar wat vocht voor gezondheid doet is er ook onlosmakelijk mee verbonden en dat is wel interessant om eens bij stil te staan denk ik.
Dankjewel voor het lezen. Ik ben benieuwd; gebruik jij een filter? Maak je wel eens receptjes voor je hond/kat of ben je van plan om iets ermee te gaan doen? Laat gerust een reactie achter, altijd leuk! En mocht je ergens nog vragen over hebben en verduidelijking over willen, sta ik je ook graag te woord. Je kunt via de Contact pagina in contact komen met me, maar je mag me ook altijd via instagram een berichtje sturen @voedingskompas.hondenkat
Nog niet uitgelezen?
Hieronder vindt je een kleine selectie van andere blogs op de site.
Zie ook het Menu Overig aanbod > Blogs voor meer.
Gezondheid begint met vocht #1
In deze eerste blogpost over vocht & gezondheid ga ik dieper in op het belang van vocht, een tekort aan inname en hoe inname te stimuleren met praktische tips.
Reflectie blog post – een kijkje in het leven van een student integraal voedingstherapeut voor hond en kat #1
Blik met mij terug naar hoe ik terugkijk op het starten met de studie en hoe module 1 is verlopen.
Feed the rainbow – alles over de ‘regenboog’ in de voerbak
In deze post ga ik je meer vertellen over het concept Feed the rainbow specifiek, een klein stukje achtergrond over het belang van voeding op cellulair niveau en de leer hiervan (Nutrigenomics), en ga ik je ook wat praktische tips meegeven waarmee je zelf aan de slag kunt gaan